Αρρυθμίες - Κολπική Μαρμαρυγή

Έκτακτες συστολές

Οι έκτακτες συστολές αποτελούν την πιο συχνή μορφή αρρυθμίας. Πρόκειται για έναν πρόωρο καρδιακό παλμό που εμφανίζεται νωρίτερα από το φυσιολογικό ρυθμό.

Οι περισσότεροι άνθρωποι τις περιγράφουν ως:

• φτερούγισμα στην καρδιά 
• αίσθημα στιγμιαίας παύσης του παλμού 
• έναν πιο δυνατό επόμενο καρδιακό παλμό 

Οι έκτακτες συστολές μπορεί να είναι κολπικές ή κοιλιακές και συχνά εμφανίζονται σε υγιή άτομα. Συχνές αιτίες είναι το στρες, η καφεΐνη, η κατανάλωση αλκοόλ, η κόπωση ή η έλλειψη ύπνου. Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι καλοήθεις, αλλά όταν είναι πολύ συχνές ή συνοδεύονται από συμπτώματα χρειάζεται καρδιολογικός έλεγχος.

Κολπική μαρμαρυγή

Η κολπική μαρμαρυγή είναι η πιο συχνή επίμονη καρδιακή αρρυθμία στους ενήλικες. Σε αυτή την κατάσταση οι κόλποι της καρδιάς ενεργοποιούνται με πολλαπλά ηλεκτρικά ερεθίσματα, με αποτέλεσμα ο καρδιακός ρυθμός να γίνεται ακανόνιστος και συχνά γρήγορος. Η κολπική μαρμαρυγή (Atrial Fibrillation – AF) αποτελεί μία από τις συχνότερες καρδιακές αρρυθμίες που συναντώνται στην καθημερινή κλινική πράξη και επηρεάζει σημαντικά όλες τις βαθμίδες του συστήματος υγείας, τόσο στην πρωτοβάθμια όσο και στη δευτεροβάθμια φροντίδα.

Η συχνότητα εμφάνισης της κολπικής μαρμαρυγής αναμένεται να διπλασιαστεί τις επόμενες δεκαετίες, ως αποτέλεσμα της γήρανσης του πληθυσμού, της αυξανόμενης παρουσίας συνοδών νοσημάτων, της μεγαλύτερης ευαισθητοποίησης των επαγγελματιών υγείας, αλλά και της χρήσης νέων τεχνολογιών που επιτρέπουν την έγκαιρη ανίχνευσή της. 

Η αρρυθμία αυτή είναι σημαντική γιατί μπορεί να προκαλέσει δημιουργία θρόμβων μέσα στην καρδιά, αυξάνοντας τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου. 

(1 European Heart Journal (2024) 45, 3314–3414 https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae176)

Συμπτώματα αρρυθμιών

Ορισμένες αρρυθμίες μπορεί να μην προκαλούν συμπτώματα. Όταν εμφανίζονται, τα πιο συχνά είναι:

• αίσθημα παλμών 
• ακανόνιστος καρδιακός ρυθμός 
• δύσπνοια 
• ζάλη ή τάση λιποθυμίας 
• κόπωση ή μειωμένη αντοχή στην άσκηση 

Διάγνωση

Η διάγνωση των αρρυθμιών βασίζεται σε εξετάσεις που καταγράφουν τον καρδιακό ρυθμό και γι’ αυτό είναι πολύ σημαντικό, όταν υπάρχουν συμπτώματα να προσπαθούμε να έχουμε μια καταγραφή ενός καρδιογραφήματος όσο διαρκεί η συμπτωματολογία, γιατί έτσι θα βγει πιο άμεσα η διάγνωση, ιδίως σε ασθενείς που παρουσιάζουν διαλείπουσα συμπτωματολογία, δηλαδή ασθενείς που έχουν συμπτώματα για περιορισμένο χρόνο.

• ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ) 
• Holter ρυθμού 24–48 ωρών 
• υπερηχογράφημα καρδιάς (triplex) 
• αιματολογικές εξετάσεις για θυρεοειδή και ηλεκτρολύτες 

Άλλοι τύποι αρρυθμιών

Πέρα από τις έκτακτες συστολές και την κολπική μαρμαρυγή, υπάρχουν και άλλες μορφές αρρυθμιών όπως:

• κολπικός πτερυγισμός 
• υπερκοιλιακές ταχυκαρδίες 
• κοιλιακή ταχυκαρδία 
• κοιλιακή μαρμαρυγή 
• σύνδρομο νοσούντος φλεβόκομβου 
• βραδυκαρδίες 

Ορισμένες είναι καλοήθεις, ενώ άλλες μπορεί να είναι σοβαρές και να απαιτούν άμεση αντιμετώπιση.

Αιτίες αρρυθμιών

Οι αρρυθμίες μπορεί να εμφανιστούν για διάφορους λόγους και συχνά σχετίζονται είτε με παθήσεις της καρδιάς είτε με παράγοντες που επηρεάζουν τον οργανισμό συνολικά. Αρρυθμίες μπορεί να προκύψουν σε ασθενείς με στεφανιαία νόσο ή μετά από έμφραγμα του μυοκαρδίου, καθώς και σε περιπτώσεις καρδιακής ανεπάρκειας, βαλβιδοπαθειών ή καρδιομυοπαθειών. Προηγούμενες καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις μπορούν να επηρεάσουν το ηλεκτρικό σύστημα της καρδιάς και να συμβάλουν στην εμφάνιση διαταραχών του ρυθμού.

Οι αρρυθμίες δεν σχετίζονται πάντα άμεσα με καρδιακή νόσο. Υπάρχουν και εξωκαρδιακοί παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τον καρδιακό ρυθμό, όπως οι διαταραχές του θυρεοειδούς, οι ηλεκτρολυτικές διαταραχές (ιδιαίτερα στα επίπεδα καλίου και μαγνησίου), η χρόνια νεφρική νόσος, οι σοβαρές λοιμώξεις ή η πνευμονική εμβολή.

Σημαντικό ρόλο μπορεί να παίξει και ο τρόπος ζωής. Το έντονο στρες και το άγχος, η υπερβολική κατανάλωση καφεΐνης ή αλκοόλ, η υπνική άπνοια, αλλά και η έντονη σωματική καταπόνηση μπορούν να πυροδοτήσουν ή να επιδεινώσουν επεισόδια αρρυθμιών, ιδιαίτερα σε άτομα με προδιάθεση.

Θεραπεία

Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο της αρρυθμίας και την αιτία της. Μπορεί να περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή για έλεγχο του ρυθμού, αντιπηκτικά σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή για πρόληψη εγκεφαλικού ή επεμβατικές θεραπείες όπως κατάλυση (ablation) σε επιλεγμένες περιπτώσεις.

Με τη σωστή διάγνωση και παρακολούθηση, οι περισσότεροι ασθενείς με αρρυθμίες μπορούν να διατηρήσουν μια φυσιολογική καθημερινότητα.