Υπέρταση
Μία από τις πιο συχνές καρδιαγγειακές παθήσεις
Συμβουλευθείτε τον καρδιολόγο Παναγιώτη Κατράπα, που διατηρεί ιατρεία σε Νέο Κόσμο & Γλυφάδα
Αρχική / Υπέρταση
Υπέρταση: τι είναι, όρια, σταδιοποίηση και θεραπεία
Η αρτηριακή υπέρταση χαρακτηρίζεται από αυξημένη αρτηριακή πίεση στα αγγεία. Η πίεση εκφράζεται με δύο τιμές: τη συστολική (μεγάλη) και τη διαστολική (μικρή).
Η χρόνια αύξηση της πίεσης επιβαρύνει την καρδιά και τα αγγεία και μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για:
- στεφανιαία νόσο και έμφραγμα
- καρδιακή ανεπάρκεια
- κολπική μαρμαρυγή
- εγκεφαλικό επεισόδιο
- νεφρική νόσο
Η υπέρταση συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα και γι’ αυτό αποκαλείται και «σιωπηλός παράγοντας κινδύνου»
Οι οδηγίες του 2024 εξακολουθούν να ορίζουν την υπέρταση ως συστολική αρτηριακή πίεση στο ιατρείο ≥140 mmHg ή διαστολική πίεση ≥90 mmHg. Ωστόσο, εισάγεται μια νέα κατηγορία αρτηριακής πίεσης που ονομάζεται «Αυξημένη αρτηριακή πίεση (Elevated BP)».
Η αυξημένη αρτηριακή πίεση ορίζεται ως συστολική πίεση στο ιατρείο 120–139 mmHg ή διαστολική πίεση 70–89 mmHg.
Η μακροχρόνια αρτηριακή υπέρταση προκαλεί βλάβες σε διάφορα όργανα του σώματος και τελικά μπορεί να οδηγήσει σε καρδιαγγειακή νόσο, αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια και κλινικά εμφανή νεφρική νόσο. Τα όργανα που επηρεάζονται αρνητικά από την αυξημένη αρτηριακή πίεση και την υπέρταση περιλαμβάνουν την καρδιά, τον εγκέφαλο, τα νεφρά, τα μάτια και τα αγγεία, τα οποία υφίστανται δομικές και λειτουργικές αλλαγές. Παρά το γεγονός ότι και άλλοι παράγοντες (π.χ. δυσλιπιδαιμία, υπεργλυκαιμία) μπορούν να συμβάλλουν σε αυτές τις αλλαγές, χρησιμοποιούμε τον όρο «βλάβη οργάνων που σχετίζεται με υπέρταση» για να υποδείξουμε την παρουσία επιπλοκών της υπέρτασης, οι οποίες αποτελούν ένδειξη υψηλού κινδύνου για μελλοντικά κλινικά συμβάντα. Οι οδηγίες ESC 2024 προτείνουν μια απλοποιημένη κατηγοριοποίηση των ενηλίκων βάσει της αρτηριακής πίεσης.
Κατηγορίες Αρτηριακής Πίεσης (ESC 2024)
| Κατηγορία BP | Συστολική (mmHg) | Διαστολική (mmHg) | Σημειώσεις |
|
| Μη αυξημένη | <120 | <70 | Χαμηλός κίνδυνος CVD, συνήθως χωρίς φαρμακευτική αγωγή |
|
| Αυξημένη | 120–139 | 70–89 | Θεραπεία μόνο σε υποομάδες υψηλού κινδύνου |
|
| Υπέρταση Στάδιο 1 | 140–159 | 90–99 | Επιβεβαίωση με επαναλαμβανόμενες μετρήσεις |
|
| Υπέρταση Στάδιο 2 | 160–179 | 100–109 | Σαφής ένδειξη για φαρμακευτική αντιμετώπιση |
|
| Υπέρταση Στάδιο 3 | ≥180 | ≥110 | Σοβαρή υπέρταση, άμεση αντιμετώπιση |
|
01. Οδηγίες για ασθενείς
- Οι τιμές αντιπροσωπεύουν μέτρηση σε ηρεμία.
- Για επιβεβαίωση, χρησιμοποιούνται επαναλαμβανόμενες μετρήσεις στο ιατρείο ή στο σπίτι (HBPM) ή 24ωρο Holter πίεσης (ABPM).
- Η σωστή διαχείριση της πίεσης περιλαμβάνει αλλαγές τρόπου ζωής και, εφόσον χρειάζεται, φαρμακευτική θεραπεία (1 Εuropean Heart Journal (2024) 45, 3912–4018 https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae178)
02. Αίτια και παράγοντες κινδύνου
Στις περισσότερες περιπτώσεις η υπέρταση είναι πρωτοπαθής (ιδιοπαθής), χωρίς συγκεκριμένη αιτία. Σε μικρότερο ποσοστό είναι δευτεροπαθής, δηλαδή οφείλεται σε άλλες παθήσεις.
Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο είναι:
- οικογενειακό ιστορικό υπέρτασης
- αυξημένο σωματικό βάρος
- καθιστική ζωή
- υψηλή πρόσληψη αλατιού
- κάπνισμα και αλκοόλ
- υψηλή χοληστερίνη
- ηλικία άνω των 50 ετών
- χρόνιο στρες
03. Διάγνωση
Η διάγνωση βασίζεται σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις αρτηριακής πίεσης σε ηρεμία. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί:
- Holter πίεσης 24ώρου
- ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ)
- υπερηχογράφημα καρδιάς (triplex)
- αιματολογικές εξετάσεις για έλεγχο νεφρών και ηλεκτρολυτών
04. Θεραπεία υπέρτασης
Η αντιμετώπιση της υπέρτασης βασίζεται σε αλλαγές τρόπου ζωής και φαρμακευτική αγωγή.
05. Αλλαγές τρόπου ζωής
- περιορισμός αλατιού
- μείωση αλκοόλ
- τακτική σωματική άσκηση
- απώλεια βάρους
- διαχείριση στρες
06. Φαρμακευτική θεραπεία
Τα συχνότερα φάρμακα περιλαμβάνουν:
- αναστολείς ACE ή ARB
- διουρητικά
- β-αναστολείς
- αναστολείς ασβεστίου
Η σωστή ρύθμιση της πίεσης μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού και καρδιακής ανεπάρκειας.